NA61/SHINE

Jesteśmy związani z eksperymentem NA61/SHINE od samego początku jego istnienia w 2005 roku. Nasz zespół naukowy z Wydziału Fizyki należał do grona inicjatorów tego przedsięwzięcia w CERN oraz współtworzył jego wieloletni program badawczy. Podstawowa aparatura spektrometru SHINE – w tym ogromne komory gazowe typu TPC (Time Projection Chamber) oraz nadprzewodzące magnesy dipolowe – została „odziedziczona” po poprzednim eksperymencie NA49, w którego pracach zespół ZCOF również brał czynny udział. Badamy reakcje na tarczach stacjonarnych wywołane wiązkami relatywistycznych jąder atomowych oraz niezależnie wiązkami hadronów w zakresie energii akceleratora SPS w CERN.
Projekt realizowany jest w międzynarodowej współpracy, w której uczestniczy dziewięć jednostek naukowych z Polski: Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska, Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ), Akademia Górniczo-Hutnicza, Instytut Fizyki Jądrowej PAN, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Uniwersytet Śląski w Katowicach oraz Uniwersytet Wrocławski. Polscy fizycy są najliczniejszą grupą narodową w NA61/SHINE.


Program doświadczalny to trzy obszary badawcze:

Fizyka silnych oddziaływań:

  • poszukiwanie punktu krytycznego silnie oddziałującej materii
  • badanie progu na uwolnienie kwarków (onset of deconfinement) i tworzenie złożonych układów (onset of fireball)
  • ciężkie kwarki: bezpośredni pomiar otwartego powabu w zderzeniach jądrowych przy energiach SPS
  • badanie łamania symetrii izospinowej w produkcji kaonów

Pomiary pomocnicze dla eksperymentów neutrinowych:

  • pomiary produkcji hadronów dla programu J-PARC T2K
  • pomiary produkcji hadronów dla programu Fermilab
  • referencyjne dane dla kalibracji modeli produkcji neutrin w badaniach oscylacji neutrin

Pomiary podstawowych procesów tworzących wielkie pęki atmosferyczne wywołane promieniowaniem kosmicznym:

  • w celu ulepszenia symulacji ewolucji kaskad cząstek naładowanych. Dane eksperymentu NA61 pozwolą lepiej zrozumieć kaskady jądrowe w atmosferze ziemskiej, a tym samym pomogą w określeniu właściwości wysokoenergetycznego promieniowania kosmicznego na podstawie pomiarów w obserwatoriach – eksperymenty Pierre-Auger i KASCADE.

Więcej informacji: https://shine.web.cern.ch/

Kontakt: Wojciech DOMINIK