
Jak reakcje zachodzące we wnętrzach gwiazd wpływają na powstawanie pierwiastków? Jedną z kluczowych reakcji jest ¹²C(α,γ)¹⁶O, która podczas spalania helu we wnętrzach gwiazd współdecyduje o proporcji węgla i tlenu. W naszym eksperymencie badamy proces odwrotny: rozbicie jądra tlenu przez foton na cząstkę α i jądro węgla. Pomiary prowadzimy m.in. przy wiązce promieniowania gamma w ośrodku HIγS/TUNL w USA (High Intensity Gamma-ray Source, Triangle Universities Nuclear Laboratory, Duke University), wykorzystując skonstruowaną na Uniwersytecie Warszawskim komorę projekcji czasowej WarsawTPC. Z sygnałów elektroniki rekonstruujemy przestrzenne ślady cząstek powstałych w wyniku reakcji, wyznaczamy ich energie i kierunki emisji. Dzięki temu pomiary prowadzone w ziemskim laboratorium dostarczają danych potrzebnych do modelowania procesów zachodzących w gwiazdach.
Opracowana seria detektorów WarsawTPC i WingTPC może pracować zarówno z wiązkami fotonów gamma, jak również z wiązkami neutronów (WarsawTPC, WingTPC) oraz z wiązkami krótkożyciowych jonów (WingTPC).
Projekt rozwijamy we współpracy z: University of Connecticut (USA), HIγS/TUNL w Duke University (USA), Extreme Light Infrastructure – Nuclear Physics / IFIN-HH (Rumunia), Sheffield Hallam University (UK), Astrocent/CAMK PAN (Polska) oraz Universidad Nacional Autónoma de México (Meksyk). W zakresie rozwoju szybkiej elektroniki odczytowej współpracujemy również z CEA/Saclay (Francja) oraz z FRIB/MSU (USA).
Ilustracje poniżej przedstawiają zarejestrowane w detektorze przypadki rozbicia jądra tlenu ¹⁶O na cząstkę α i jądro węgla ¹²C oraz rozpadu wzbudzonego jądra węgla ¹²C prowadzącego do emisji trzech cząstek α.

Rejestracja zdarzenia rozbicia jądra tlenu ¹⁶O na cząstkę α i jądro węgla ¹²C.
Zdarzenie rozpadu wzbudzonego jądra węgla ¹²C prowadzącego do emisji trzech cząstek α.

Studentów zainteresowanych specjalizacją, pracą dyplomową lub pracownią indywidualną zapraszamy do udziału w analizie danych, symulacjach Monte Carlo, rozwoju oprogramowania oraz pracach laboratoryjnych. W grupie badawczej WarsawTPC oferujemy udział w montażu i testowaniu detektorów oraz pomiarach związanych z testowaniem szybkiej elektroniki odczytowej FPGA. Możliwy jest także udział w planowanych kampaniach pomiarowych. Można tu prześledzić cały proces badawczy: od odtworzenia pojedynczego zdarzenia po wyznaczenie wielkości opisujących reakcję jądrową. Dostępne tematy i zakres prac można uzgodnić z kierownikiem projektu.
Osoba kontaktowa: prof. dr hab. Wojciech Dominik, kierownik projektu.



